Test een nieuwe website door de belangrijkste taken van je bezoekers van begin tot eind uit te voeren. Zoek bijvoorbeeld een dienst, probeer contact op te nemen en controleer of een testbericht werkelijk bij de juiste persoon aankomt. Kijk daarna naar de inhoud, mobiele weergave en de afspraken die je met de maker hebt gemaakt.
Spreek vooraf af wie wat controleert, waar je bevindingen meldt en welke punten vóór livegang moeten zijn opgelost. Jij kent je klanten en je onderneming; de maker kan de technische controles en specialistische onderzoeken uitvoeren die jullie hebben afgesproken.
Begin met wat een bezoeker wil doen
Willekeurig klikken levert soms losse fouten op, maar vertelt weinig over de belangrijkste route. Kies daarom eerst twee of drie taken die voor jouw website tellen. Kan iemand zien of je de gewenste dienst aanbiedt, begrijpen hoe je werkt en een aanvraag doen? Bij een webshop kan de route anders zijn: een product vinden, de kosten begrijpen en de bestelling afronden.
Vraag iemand die niet bij het project betrokken was om zo’n taak uit te voeren. Geef een gewone opdracht, zoals: “Je zoekt hulp bij deze vraag. Kijk hoe je contact zou opnemen.” Leg niet meteen uit waar de knop staat. Kijk waar iemand twijfelt en vraag achteraf wat diegene verwachtte. Een enkele proef laat niet zien hoe alle bezoekers zich gedragen, maar kan wel concrete onduidelijkheden blootleggen.
Spreek met de maker af welke testomgeving je gebruikt en of gegevens naar echte systemen worden doorgestuurd. Voor bestellingen, betalingen en afspraken wil je weten of er een veilige testmogelijkheid is. Maak geen echte betaling, boeking of inschrijving aan zonder die afspraak.
“Een knop werkt pas voor jouw onderneming als ook duidelijk is wat er na de klik gebeurt.”
— Controleer de hele route
Test formulieren verder dan de bevestiging
Vul het formulier in met afgesproken testgegevens en verstuur het. Wat ziet de bezoeker? Komt het bericht aan op de juiste plek? Kan degene die het ontvangt zien wat nodig is om de vraag op te volgen? Controleer ook een onvolledige invoer: krijgt de bezoeker een begrijpelijke melding en kan die de fout herstellen?
Als de aanvraag via een koppeling in een klantensysteem terechtkomt, controleer dan samen of de afgesproken gegevens compleet zijn. Vraag wat er gebeurt als de verbinding niet werkt en wie een melding krijgt. Gebruik zo min mogelijk echte persoonsgegevens en verwijder testgegevens volgens de gemaakte afspraken.
Doe deze controle ook voor andere belangrijke handelingen die bij jouw website horen, zoals een afspraakaanvraag, download of nieuwsbriefinschrijving. Test een betaal- of bestelproces alleen met de afgesproken testmethode, zodat er geen onbedoelde kosten, leveringen of berichten ontstaan.
Kijk op je telefoon en lees de inhoud hardop na
Open de belangrijkste pagina’s op een telefoon en een computer. Kun je de tekst lezen zonder voortdurend in te zoomen? Blijven knoppen goed bereikbaar en valt er geen tekst buiten beeld? Probeer het menu, de links en de belangrijkste contactmogelijkheden. Verschillende apparaten en browsers kunnen zich anders gedragen; spreek af welke combinaties de maker controleert.
Lees daarna alsof je klant bent. Staan je diensten, werkgebied, contactgegevens en eventuele prijzen goed beschreven? Zie je nog tijdelijke teksten, oude foto’s of informatie die intern is veranderd? Bij een grotere website kun je de controle verdelen over collega’s die de betreffende diensten kennen, met één persoon die de bevindingen verzamelt.
Een handige extra controle is om op een computer zonder muis door een pagina te gaan. Gebruik de tabtoets om langs links, knoppen en velden te bewegen: zie je waar je bent en kun je de onderdelen bedienen? Accessibility.nl geeft voor ondernemers en ontwikkelaars voorbeelden van zulke eerste toegankelijkheidstests. Dit is een eerste indruk, geen volledig toegankelijkheidsonderzoek.
Wat test de maker?
Spreek af welke technische en inhoudelijke controles binnen de opdracht vallen en vraag wat daarvan het resultaat is. Denk aan de werking op afgesproken apparaten, beveiliging, toegankelijkheid, prestaties en eventuele koppelingen. Een score uit één automatische test kan nuttige aanwijzingen geven, maar vertelt niet op zichzelf of iedere klanttaak werkt of de hele website toegankelijk is. Kun je een onderdeel in de testomgeving nog niet controleren, leg dan vast wie het na livegang controleert en hoe je eventuele gevolgen opvangt.
Vervangt de nieuwe website een bestaande? Bespreek dan welke oude pagina-adressen veranderen en waar bezoekers met een oude link terechtkomen. Vraag de maker om de afgesproken doorverwijzingen te controleren. Sommige controles, zoals de werking op het definitieve domein en de ontvangst van formulieren, moeten na livegang opnieuw worden uitgevoerd omdat de omgeving dan verandert.
Meld een probleem zodat het opnieuw te testen is
Een opmerking als “het formulier doet raar” geeft weinig houvast. Noteer waar je was, wat je deed, wat je verwachtte en wat er werkelijk gebeurde. Vermeld ook het apparaat en de browser. Een schermafbeelding kan helpen; controleer eerst of daarop geen klantgegevens of andere vertrouwelijke informatie staan.
Een voorbeeld: “Op mijn telefoon open ik de contactpagina en laat ik het verplichte e-mailadres leeg. Na verzenden zie ik geen uitleg bij het veld.” De maker kan dan proberen het probleem na te bootsen. Vraag na een wijziging wat is aangepast en test dezelfde route opnieuw.
Wanneer geef je akkoord?
Pak de opdracht en eventuele latere afspraken erbij. Welke pagina’s, functies en controles waren afgesproken? Zet open punten naast elkaar en bespreek het effect voor bezoekers en voor je onderneming. Een formulier waarvan aanvragen niet aankomen vraagt doorgaans om een oplossing vóór livegang. Een wens voor een extra afbeelding kun je mogelijk later oppakken. De beslissing hangt af van de inhoud en de afspraken in jouw project.
Leg per open punt vast wie het oppakt, wat er moet gebeuren en wanneer jullie opnieuw kijken. Willen jullie toch live met een bekend punt, noteer dan expliciet wat dat betekent en wie akkoord geeft. Maak ook afspraken over toegang, beheer en ondersteuning na oplevering.
“Akkoord geven wordt eenvoudiger als duidelijk is wat werkt, wat nog openstaat en wie daarvoor verantwoordelijk is.”
— Van test naar besluit
Controleer na livegang opnieuw
Loop na de omzetting de belangrijkste route nog eens door op het openbare adres. Werken contactgegevens en knoppen? Komt een afgesproken testaanvraag aan? Leiden oude adressen, als die zijn gewijzigd, naar de juiste nieuwe pagina’s? Laat de maker ook controleren of instellingen die alleen voor de testomgeving nodig waren, passend zijn aangepast.
De eerste controle is een begin. Bewaar de open punten en afspraken op een plek waar jij en de maker ze terugvinden. In wat je als ondernemer zelf doet tijdens een websiteproject lees je meer over jouw rol; het proces van een website laten maken plaatst testen in het hele traject.


